سنگ ادراری چیست؟

سنگ ادراری چیست؟

سنگ‌ها از كليه تا مثانه ممكن است در هر جايی تشكيل شود. انـدازه سنگ‌ها از رسوبات ريز دانه‌ای كه اصطلاحاً شن ادراری ناميده می شود تـا سنگ‌های بزرگ مثـانه كـه ممكن است اندازه پرتقال باشند، متفاوت است. در حدود نيمی از بيماران با يك سنگ كليه، ممكن است در طی 5 سال بعد دچار حملات ديگری از سنگ كليه شوند.

علائم

تظاهرات بالينی بستگی به وجود انسداد و عفونت دارد. در صورت بروز سنگ‌های ادراری علائم به صورت زیر مشاهده می‌شود:
⦁ درد عميق و شديد در منطقه دنده‌ای – مهره‌ای (دردی كه از كليه منشا می گيرد، در زنان به قسمت جلو و پايين مثانه و در مردان به بيضه‌ها انتشار می يابد).
⦁ اغلب خون در ادرار وجود دارد.
⦁ چرك ممكن است در ادرار باشد.
⦁ تهوع و استفراغ
⦁ احتمال اسهال و ناراحتی های شكمی وجود دارد.
⦁ تكرر و سوزش ادرار ( غالبا بيمار تمايل به ادرار كردن دارد اما مقدار خيلی كمی ادرار دفع می كند كه معمولا به علت ساييدگی ناشی از وجود سنگ، در ادرار خون وجود دارد).

 علل شایع

⦁ غلظت موادی مانند اگزالات كلسيم، فسفات كلسيم، اسيد اوريك كه در ادرار افزايش می يابد.
⦁ كمبود موادی مانند سيترات
⦁ كمبود مايعات در بدن بيمار
⦁ عفونت ادراری
⦁ ركود ادراری
⦁ دوره‌های بی حركتی
⦁ اختلالات ژنتيكی
⦁ تحقیقات نشان می‌دهد كه نوشابه‌های گازدار ( انواع كولا ) یكی از موادی است كه موجب تولید سنگ كلیه می‌شود.

عوارض احتمالی

به دنبال ایجاد سنگ‌های ادراری ممکن است عوارض زیر در بیمار بروز نماید:
⦁ اختلال عملکرد مزمن مثانه: سنگ‌های مثانه‌ای که درمان نمی‌شوند، می‌توانند مشکلات ادراری دراز مدتی مانند سوزش و درد در حین ادرارکردن یا تکرر ادرار ایجاد کنند. همچنین سنگ‌های مثانه می‌توانند در دهانه‌ مجرای ادرار، جایی که ادرار از مثانه خارج شده به سمت مجرای ادراری رفته و مسیر عبور ادرار را مسدود کنند.
⦁ عفونت‌های دستگاه ادراری
⦁ از بین رفتن کلیه ها

تشخیص

پزشک جهت تشخیص از اقدامات زیر استفاده می‌نماید:
⦁ راديوگرافي ساده از كليه، مثانه و حالب
⦁ تست ادرار 24 ساعته
⦁ آزمايش خون و ادرار
⦁ عادات غذايی
⦁ تاريخچه دارويی
⦁ تاريخچه خانوادگی در مورد سنگ‌های ادراری

 درمان

⦁ سنگ با قطر كمتر از 5 ميليمتر خود به خود دفع می شود. سنـگ‌های بزرگتر را با استفاده از سنگ شكن يا جراحی خارج می كنند.
⦁ هـدف فوری در درمان تسـكين درد است كه از مسكن‌های مخدر استفاده می شود.
⦁ حمام داغ يـا استفاده از گرمای مرطوب روی ناحيه پهلوها مفيد می باشد.
⦁ غير از مواردی كه بيمار به علت استفراغ يا نارسايی قلبی نياز به محدوديت مايعات دارد، بيماران بايد مصرف مايعات را افزايش دهند.
درمان توسط سنگ شكن:
⦁ در اين روش سنگ‌ها توسط امواج شوك كه از طريق آزاد شدن انرژی و انتقال آن از طريق آب می باشد، شكسته می‌شوند.
⦁ وجود خون در ادرار تا چند روز پس از سنگ شكنی طبيعی است و اشكالی ندارد.
درمان جراحی:
⦁ امروزه فقط 1تا 2 درصد بيماران جراحی می شوند.

فعالیت

در صورت ابتلا به سنگ‌های ادراری فعالیت خود را به صورت برنامه ریزی نمائید:
⦁ ورزش و فعاليت روزانه از تشكيل سنگ‌های ادراری پيشگيری می كند.
⦁ ورزش‌های سبک در فضای باز مانند قدم زدن، دوچرخه سواری و طناب زدن مفيد است. عدم تحرک و شیوه زندگی ساکن و بدون حرکت، توقف ادرار را افزایش می‌دهد.
⦁ از عرق کردن زياد که باعث کاهش ادرار و افزايش غلظت آن می‌شود بايد اجتناب کنید.
⦁ برای درمان سنگ‌هایی که در حالب قرار می‌گیرند طناب زدن نیز راهکار مناسبی است.

رژیم غذایی و تغذیه

بسته به اینکه سنگ‌های ادراری از چه نوعی باشد رژیم غذایی خود را به صورت زیر تنظیم نمائید:
سنگ‌های كلسيمی
⦁ مصرف زياد مايعات
⦁ محدوديت پروتئين (گوشت، مرغ، ماهی، تخم مرغ)
⦁ محدوديت نمك
⦁ محدوديت كربوهيدرات‌های ساده (قند، شكر، شيرينی)
سنگ‌هاي اسيد اوريكی
⦁ مصرف مايعات فراوان
⦁ مصرف سبزيجات تازه
⦁ مصرف رژيم غذايی كم پورين
⦁ غذاهايی كه حاوی پورين هستند عبارتند از : ماهی، صدف، ماهی كولی، مارچوبه، قارچ، گوشت كه اين افراد بايد مصرف اين غذاها را كاهش دهند.
سنگ‌های اگزالاتی
⦁ مصرف مايعات فراوان ( بيش از 4 ليتر در روز ).
⦁ اغلب لازم است در طول شب نيز بيدار شده و آب بنوشند.
⦁ لازم است رژيم سرشار از سبزيجات تازه مصرف شود.
⦁ نوشیدن روزانه یك لیوان آب پرتقال بهتر از سایر انواع مركبات در پیشگیری از تشكیل مجدد سنگ كلیه موثر است.
⦁ عدم محدودیت مصرف لبنیات

در چه شرایطی به پزشک مراجعه نمائید؟

⦁ افزایش درد
⦁ عدم توانایی در تخلیه ادرار
⦁ تغییر در رنگ وبوی ادرار
⦁ درجه حرارت بالاتر از 38 و در صورت داشتن سرگیجه
⦁ کاهش فشار خون
⦁ رنگ پریدگی
⦁ عرق سرد و تاری دید